Dân tộc Tày

Lịch sá»­: Người Tày có mặt ở Việt Nam từ rất sá»›m, có thể từ ná»­a cuối thiên niên ká»· thứ nhất trÆ°á»›c Công nguyên.

Hoạt Ä‘á»™ng sản xuất: Người Tày là cÆ° dân nông nghiệp có truyền thống làm ruá»™ng nÆ°á»›c, từ lâu đời Ä‘ã biết thâm canh và áp dụng rá»™ng rãi các biện pháp thuá»· lợi nhÆ° Ä‘ào mÆ°Æ¡ng, bắc máng, đắp phai, làm cọn lấy nÆ°á»›c tÆ°á»›i ruá»™ng. Họ có tập quán đập lúa ở ngoài đồng trên những máng gá»— mà họ gọi là loỏng rồi má»›i dùng dậu gánh thóc về nhà. Ngoài lúa nÆ°á»›c người Tày còn trồng lúa khô, hoa màu, cây ăn quả... Chăn nuôi phát triển vá»›i nhiều loại gia súc, gia cầm nhÆ°ng cách nuôi thả rông cho đến nay vẫn còn khá phổ biến. Các nghề thủ công gia Ä‘ình được chú ý. Nổi tiếng nhất là nghề dệt thổ cẩm vá»›i nhiều loại hoa văn đẹp và Ä‘á»™c Ä‘áo. Chợ là má»™t hoạt Ä‘á»™ng kinh tế quan trọng.

 

tải xuống (2).jpg

 

Người Tày (Pa Dí) có truyền thống làm các loại bánh bằng bá»™t. Những ngày tết, phiên chợ, phụ nữ trong các gia Ä‘ình thường rất bận rá»™n làm bánh.

 


DntcClao.jpg

Trang phục của người Tày hầu nhÆ° không thêu hoa văn. Riêng áo phụ nữ nhóm Pa Dí có thêu hoa văn ở cổ và hò áo, ống tay áo được nối bởi những Ä‘oạn vải màu. Ðiểm nổi bật nhất trong bá»™ trang phục nữ Pa Dí là chiếc mÅ© hình mái nhà.

 

0acungcom13.jpg

Thầy cúng còn gọi là thày mo là người am hiểu phong tục tập quán dân tá»™c và có địa vị cao trong xã há»™i.

 


tải xuống (3).jpg
Ðàn tính là nhạc cụ được sá»­ dụng phổ biến ở người Tày. Bầu Ä‘àn làm bằng vỏ quả bầu khô, cần Ä‘àn bằng gá»—, dây Ä‘àn bằng tÆ¡. Ðàn có thể có 2 hoặc 3 dây. Ðàn tính thường dùng trong nghi lá»…, đệm cho hát then, ngày nay còn dùng biểu diá»…n trên sân khấu.
Hiện vật Bảo tàng Dân tá»™c học Việt Nam
.

Ä‚n: TrÆ°á»›c kia, ở má»™t số nÆ¡i, người Tày ăn nếp là chính và hầu nhÆ° gia Ä‘ình nào cÅ©ng có ninh và chõ đồ xôi. Trong các ngày tết, ngày lá»… thường làm nhiều loại bánh trái nhÆ° bánh chÆ°ng, bánh giày, bánh gai, bánh dợm, bánh gio, bánh rán, bánh trôi, bánh khảo... Ðặc biệt có loại bánh bá»™t hấp dẫn nhân bằng trứng kiến và cốm được làm từ thóc nếp non hÆ¡ lá»­a, hoặc rang rồi Ä‘em giã.

Mặc: Bá»™ y phục cổ truyền của người Tày làm từ vải sợi bông tá»± dệt, nhuá»™m chàm, hầu nhÆ° không thêu thùa, trang trí. Phụ nữ mặc váy hoặc quần, có áo cánh ngắn ở bên trong và áo dài ở bên ngoài. Nhóm Ngạn mặc áo ngắn hÆ¡n má»™t chút, nhóm Phén mặc áo màu nâu, nhóm Thu Lao quấn khăn thành chóp nhọn trên đỉnh đầu, nhóm Pa Dí Ä‘á»™i mÅ© hình mái nhà còn nhóm Thổ mặc nhÆ° người Thái ở Mai Châu (Hoà Bình).

Ở: Người Tày cÆ° trú ở vùng thung lÅ©ng các tỉnh Ðông Bắc, từ Quảng Ninh, Bắc Giang, Lạng SÆ¡n, Cao Bằng, Bắc Cạn, Thái Nguyên, Hà Giang, Tuyên Quang đến Lào Cai, Yên Bái. Họ thích sống thành bản làng Ä‘ông Ä‘úc, nhiều bản có tá»›i hàng trăm nóc nhà.

Ngôi nhà truyền thống của người Tày là nhà sàn có bá»™ sườn làm theo kiểu vì kèo 4, 5, 6 hoặc 7 hàng cá»™t. Nhà có 2 hoặc 4 mái lợp ngói, tranh hay lá cọ. Xung quanh nhà thÆ°ng ván gá»— hoặc che bằng liếp nứa.

PhÆ°Æ¡ng tiện vận chuyển: Vá»›i những thứ nhỏ, gọn người Tày thường cho vào dậu để gánh hoặc cho vào túi vải để Ä‘eo trên vai, còn đối vá»›i những thứ to, cồng kềnh thì dùng sức người khiêng vác hoặc dùng trâu kéo. Ngoài ra, họ còn dùng, mảng để chuyên chở.

Quan hệ xã há»™i: Chế Ä‘á»™ quằng là hình thức tổ chức xã há»™i đặc thù theo kiểu phong kiến sÆ¡ kỳ mang tính chất quý tá»™c, thế tập, cha truyền con nối.

Trong phạm vi thống trị của mình quằng là người sở hữu toàn bá»™ ruá»™ng đất, rừng núi, sông suối... vì thế có quyền chi phối những người sống trên mảnh đất Ä‘ó và bóc lá»™t họ bằng tô lao dịch, bắt phải đến lao Ä‘á»™ng không công và tô hiện vật, buá»™c phải cống nạp. Chế Ä‘á»™ quằng xuất hiện từ rất sá»›m và tồn tại dai dẳng mãi đến cuối thế ká»· XIX đầu thế ká»· XX.

CÆ°á»›i xin: Nam nữ được tá»± do yêu Ä‘Æ°Æ¡ng, tìm hiểu nhÆ°ng có thành vợ thành chồng hay không lại tuỳ thuá»™c vào bố mẹ hai bên và "số mệnh" của họ có hợp nhau hay không lại tuỳ thuá»™c vào bố mẹ hai bên và "số mệnh" của họ có hợp nhau hay không. Vì thế trong quá trình Ä‘i tá»›i hôn nhân phải có bÆ°á»›c nhà trai xin lá số của cô gái về so vá»›i lá số của con mình. Sau khi cÆ°á»›i, cô dâu ở nhà bố mẹ đẻ cho đến khi có mang sắp đến ngày sinh nở má»›i về ở hẳn bên nhà chồng.

Sinh đẻ: Khi có mang cÅ©ng nhÆ° trong thời gian đầu sau khi đẻ, người phụ nữ phải kiêng cữ nhiều thứ khác nhau vá»›i Æ°á»›c muốn được mẹ tròn, con vuông, đứa bé chóng lá»›n, khoẻ mạnh và tránh được những vía Ä‘á»™c hại.

Sau khi sinh được 3 ngày cúng tẩy vía và lập bàn thờ bà mụ. Khi đầy tháng tổ chức lá»… ăn mừng và đặt tên cho trẻ.

Ma chay: Ðám ma thường được tổ chức linh Ä‘ình vá»›i nhiều nghi lá»… nhằm mục Ä‘ích báo hiếu và Ä‘Æ°a hồn người chết về bên kia thế giá»›i. Sau khi chôn cất 3 năm làm lá»… mãn tang, Ä‘Æ°a hồn người chết lên bàn thờ tổ tiên. Hàng năm tổ chức cúng giá»— vào má»™t ngày nhất định.

Nhà má»›i: Khi làm nhà phải chọn đất xem hÆ°á»›ng, xem tuổi, chọn ngày tốt. Trong ngày vào nhà má»›i chủ gia Ä‘ình phải nhóm lá»­a và giữ ngọn lá»­a cháy suốt Ä‘êm đến sáng hôm sau.

Thờ cúng: Người Tày chủ yếu thờ cúng tổ tiên. Ngoài ra còn thờ cúng thổ công, vua bếp, bà mụ.

Lá»… tết: Hàng năm có nhiều ngày tết vá»›i những ý nghÄ©a khác nhau. Tết Nguyên Ä‘án, mở đầu năm má»›i và tết rằm tháng 7, cúng các vong hồn là những tết lá»›n được tổ chức linh Ä‘ình hÆ¡n cả. Tết gọi hồn trâu bò tổ chức vào mùng 6 tháng 6 âm lịch, sau vụ cấy và tết cÆ¡m má»›i, tổ chức trÆ°á»›c khi thu hoạch là những cái tết rất đặc trÆ°ng cho dân nông nghiệp trồng lúa nÆ°á»›c.

Lịch: Người Tày theo âm lịch.

Học: Chữ nôm Tày xây dá»±ng trên mẫu tá»± tượng hình, gần giống chữ nôm Việt ra đời khoảng thế ká»· XV được dùng để ghi chép truyện thÆ¡, bài hát, bài cúng... Chữ Tày-Nùng dá»±a trên cÆ¡ sở chữ cái La-tinh ra đời năm 1960 và tồn tại đến giữa năm 80 được dùng trong các trường phổ thông cấp I vùng có người Tày, Nùng cÆ° trú.

Văn nghệ: Người Tày có nhiều làn Ä‘iệu dân ca nhÆ° lượn, phong slÆ°, phuối pác, phuối rọi, vén eng... Lượn gồm lượn cọi, lượn slÆ°Æ¡ng, lượn then, lượn nàng á»›i... là lối hát giao duyên được phổ biến rá»™ng rãi ở nhiều vùng. Người ta thường lượn trong há»™i lồng tồng, trong Ä‘ám cÆ°á»›i, mừng nhà má»›i hay khi có khách đến bản. Ngoài múa trong nghi lá»… ở má»™t số địa phÆ°Æ¡ng có múa rối vá»›i những con rối bằng gá»— khá Ä‘á»™c Ä‘áo.

ChÆ¡i: Trong ngày há»™i lồng tồng á»Ÿ nhiều nÆ¡i tổ chức ném còn, Ä‘ánh cầu lông, kéo co, múa sÆ° tá»­, Ä‘ánh cờ tÆ°á»›ng... Ngày thường trẻ em Ä‘ánh quay, Ä‘ánh khăng, Ä‘ánh chắt, chÆ¡i ô...

Videos

Quảng cáo

Công Ty Cổ Phần Du Lịch Thương Mại Hà Giang
Địa chỉ: Số 213 - Đường Minh Khai - Tổ 02 Phường Minh Khai - TP. HàGiang
Office: 0219 247 9999
Hotline: 0946 586 777 - 0978 571 234 - 0896 672 777
® Ghi rõ nguồn dulichhagiang.vn khi bạn phát hành lại thông tin từ website này.
Friv 4 School | kizi | Friv4